• image
  • image
  • image

Miejsca Pamięci Narodowej na trasie X Bydgoskiego Rajdu Niepodległości.

W  Dniu Święta Niepodległości 11 listopada 2016 r. uczestnicy Rajdu  Niepodległości przejadą  111 km na trasie,  która  przebiega  przez Miejsca Pamięci Narodowej położone   na terenie sześciu Gmin Powiatu Bydgoskiego i Miasta Bydgoszczy. W każdym z tych miejsc  zatrzymamy się, oddamy hold poległym  i zapalimy  znicz.










MIASTO BYDGOSZCZ


Pomnik Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego - skwer przy ul. Bernardyńskiej.
Start rajdu - godz.7,30



Plac Wolności wraz  z pomnikiem upamiętnia walkę Polaków o niepodległość  oraz powrót Bydgoszczy do Polski
20 stycznia 1920r.

Powrót do Polski - w granice odrodzonej Polski Bydgoszcz wróciła 20 stycznia 1920 roku, przejęta przez wojska wielkopolskie na mocy traktatu wersalskiego. Obecność w mieście silnego garnizonu niemieckiego uniemożliwiła wcześniej wyzwolenie miasta przez powstanie wielkopolskie, którego zasięg w szczytowym okresie walk sięgnął wsi Brzoza Bydgoska, 7 km na południe od granic miasta.



Dolina Śmierci - Bydgoszcz Fordon.
Miejsce masowego mordu i jednocześnie grobu mieszkańców Bydgoszczy i okolic wymordowanych jesienią 1939 r. przez członków pomorskiego oddziału Selbstschutzu oraz SS-manów z oddziału Einsatzkommando 16. Fordońska „Dolina Śmierci” jest największą zbiorową mogiłą na terenie Bydgoszczy, a zarazem stanowi najbardziej znany symbol martyrologii mieszkańców miasta. „Dolina Śmierci” znajduje się na osiedlu Bohaterów w bydgoskiej dzielnicy Fordon.


Jesienią 1939 r., z powodu przepełnienia ciałami masowych grobów, Niemcy rozpoczęli poszukiwania nowego miejsca na przeprowadzanie zbiorowych egzekucji. Wybór padł na dolinę znajdującą się w odległości około 12 kilometrów na północny wschód od Bydgoszczy, położoną w pobliżu Fordonu – obecnie dzielnicy Bydgoszczy, w czasie wojny samodzielnego miasta.

Miejsce to wybrano przede wszystkim ze względu na jego oddalenie od siedzib ludzkich oraz ukształtowanie terenu, które utrudniało obserwowanie egzekucji. Na początku października 1939 r. Niemcy wykopali tam kilka długich rowów o szerokości 3 metrów i głębokości 2,5 metra. Pierwszą egzekucję przeprowadzono tu 10 października, kolejne odbywały się aż do 26 listopada 1939 r.

Przyszłe ofiary przywożono na miejsce straceń ciężarówkami – najczęściej z miejsc internowania.
Następnie więźniowie musieli przejść z rękami założonymi na karku przez szpaler obstawy i plutonu egzekucyjnego. Skazańców pozbawiano wierzchniej odzieży, kosztowności i innych przedmiotów osobistych. Prowadzono ich następnie nad wykopane uprzednio groby i tam mordowano strzałami w tył głowy. Rannych dobijano strzałami z pistoletów, kolbami karabinów, a czasem po prostu zasypywano żywcem.


Od 1947 r. „Dolina Śmierci” jest miejscem odbywania nabożeństw Drogi Krzyżowej ku czci pomordowanych.

Po wizycie papieża Jana Pawła II w Bydgoszczy w 1999 r. i jego apelu o „upamiętnienie męczenników naszych czasów”, powstał pomysł budowy stacji „Drogi Krzyżowej – Golgoty XX wieku”. Pierwszą stację poświęcono w 2004 r., ostatnia została ukończona w 2009 r.

W październiku 2008 r. dokonano podniesienia pobliskiego kościoła wraz z drogą krzyżową do godności Sanktuarium Królowej Męczenników, Kalwarii Bydgoskiej – Golgoty XX wieku.


Cmentarz Bohaterów Bydgoszczy.

Nekropolia kryje zwłoki 1169 mieszkańców Bydgoszczy zamordowanych na terenie Bydgoszczy (m.in. na Starym Rynku, w Dolinie Śmierci i w lasach podmiejskich).  Zwłoki te ekshumowano w latach 1946-1948 i uroczyście pochowano na cmentarzu. W punkcie centralnym nekropolii znajduje się urna z prochami 100 Bydgoszczan rozstrzelanych w Otorowie w październiku 1939 r.



Na cmentarzu pochowano radców miejskich, kilkudziesięciu nauczycieli i księży  rozstrzelanych w Dolinie Śmierci, przedstawicieli wolnych zawodów, rzemieślników i robotników oraz bydgoskie harcerki.


W centralnej części cmentarza znajdują się symboliczne groby prezydentów miasta z okresu międzywojennego, zamordowanych przez hitlerowców: Leona Barciszewskiego i Bernarda Śliwińskiego, a także dziennikarza i radnego Konradego Fiedlera, kupca Mariana Maczugi, wiceprezydenta Bydgoszczy Mieczysława Nawrowskiego, komendanta Straży Obywatelskiej Stanisława Pałaszewskiego i proboszcza parafii farnej Józefa Schulza. Nieopodal znajduje się tablica pamiątkowa i urna z prochami bydgoszczan zamordowanych w obozach koncentracyjnych.




GMINA NOWA WIEŚ WIELKA

Brzoza
Pomnik Powstańców Wielkopolskich.
Pomnik jest wierną repliką pomnika istniejącego w latach 1923-1940. Monument upamięt
nia powstańców poległych w walkach o Brzozę w styczniu 1919 roku, kiedy to w wyniku bitwy z Niemcami zginęło tu dziewiętnastu młodych żołnierzy Pierwszego Pułku Grenadierów Kujawskich. Dwunastu poległych pochowano wówczas na wzgórzu Kozaka w Brzozie. Na zbiorowej mogile powstańczej 27 maja 1923 roku odsłonięto obelisk, a placyk u jego stóp w dwudziestoleciu międzywojennym był miejscem obchodów corocznych świąt kościelnych, państwowych, uroczystości patriotycznych i lokalnych. W 1940 roku na rozkaz władz hitlerowskich monument został zniszczony.

Po zakończeniu II wojny światowej, w miejscu zniszczonego pomnika ustawiono drewniany krzyż, a we wrześniu 1964 odsłonięto obelisk wraz z tablicą pamiątkową. W takiej formie przetrwał do wiosny 2010 r. Odtworzony obecnie na podstawie przedwojennych zdjęć "nowy" pomnik składa się z dwóch kolumn ozdobionych głowicami z motywem rozety powstańczej  i krzyżem z  napisem "Naszym bohaterom poległym w Brzozie w styczniu 1919".Na postumentach umieszczono figurę Chrystusa oraz leżącego, rannego powstańca. Na ścianie pomnika w jego dolnej części  , po obu stronach znajdują się  dwie tablice z nazwiskami poległych powstańców.



GMINA BIAŁE BŁOTA

Białe Błota


Pomnik Pamięci Ofiar Terroru Hitlerowskiego 1939-1945.




GMINA ŚICIENKO

Osówiec

Pomnik, Krzyż  - Miejsce Pamięci Narodowej. W lasach koło Osówca rozstrzelano w dniu 18.10.1939 r. kilku mieszkańców wsi Mochle i Osówiec. Ciała pomordowanych zostały pochowane na cmentarzu parafialnym w Dąbrówce Nowej.






Dąbrówka Nowa.

Cmentarz parafialny w Dąbrówce Nowej. Tu pochowano ciała pomordowanych w czasie II Wojny Światowej mieszkańców wsi Mochle i Osówiec.







GMINA KORONOWO

Tryszczyn
Pomnik – Miejsce Pamięci Narodowej związane z rozstrzelaniem w pierwszych dwóch miesiącach II wojny światowej około 700 Polaków głównie mieszkańców Bydgoszczy w rowach strzelniczych nad Brdą.


GMINA DOBRCZ

Borówno – Augustowo.
Cmentarz ofiar terroru hitlerowskiego z okresu wojny 1939-1945.



GMINA OSIELSKO

Żołędowo


Mogiła Szczepana Basińskiego – żołnierz Wojska Polskiego poległy w 1939 w   miejscowości Zdroje.


Osielsko

Mogiła Władysława Kierońskiego uczestnika Powstania Styczniowego 1862-1864.



MIASTO BYDGOSZCZ

Pomnik w Lesie Gdańskim.
Miejsce Pamięci Narodowej związane z rozstrzelaniem   urzędników bydgoskiego zarządu miejskiego, podstępnie zwabionych na rzekomą naradę, jak również licznych więźniów przywiezionych z siedziby Gestapo przy ul. Poniatowskiego. Ekshumacja przeprowadzona w Lesie Gdańskim we wrześniu 1947 doprowadziła do odnalezienia 84 ciał, pochowanych we trzech wspólnych mogiłach.

Meta rajdu. Bydgoszcz - Stary Rynek, godz.17,30.
Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej.

8 września 1939 Stare Miasto, aresztowano
wszystkich mężczyzn, 100 spośród nich zabito.
9 września a Starym Rynku
odbyła się pierwsza publiczna egzekucja.
W wyniku przeprowadzonej akcji
oczyszczającej
do rana 9 IX zastrzelono co najmniej 400 osób,
jednocześnie internowano od 400 do 500 osób.
Liczba ta wzro
sła do 1400 w dniu 10 IX.
Częstym procederem było wystawienie zakładników na rynku na widok publiczny.






Film: "TRYSZCZYN 1939"